2. Myanmar

Myanmar blijkt echt een land als geen ander, waar te beginnen na een maandje...

Reeds van bij de aankomst in Yangon valt ons op dat we in de goep van toeristen eerder tot de jongere garde behoren. Gedurende onze hele reis zulen we ervaren wat dit precies met zich mee brengt en zullen we ons verplicht weten om op een andere manier dan gewoonlijk te gaan reizen... De gemiddelde toerist in Myanmar is immers 65+ (en Duitser of Frans). Dit op zich is natuurlijk niet erg, wel is het minder aangenaam dat net zij hun reis tot in de puntjes blijken gepland te hebben met als gevolg dat haast alle budget-guesthouses al maandenlang op voorhand zijn volgeboekt (zeker als iedereen aangewezen is op dezelfde reisgidsen) en dat ook het vinden van goedkoop transport een huzarenstukje blijkt. Myanmar als vakantiebestemming zit duidelijk in de lift. Nu in het land vele veranderingen merkbaar zijn, politiek, economisch en sociaal, en de boycot op toerisme vorig jaar werd opgeheven, voelen velen zich aangesproken om het land nu te gaan verkennen, alvorens het te veranderd of te toeristisch is geworden. Wij zijn daar niet anders in... Wel is het duidelijk dat de tijd in Myanmar is blijven stilstaan, waardoor de authenticiteit nog hoog is maar, de keerzijde van de medaille, men nauwelijks voorbereid lijkt op toeristen, voorzieningen erg rudimentair zijn en sommigen astronomische bedragen denken te kunnen vragen voor zo goed als niets. Voeg daaraan toe dat het laatste jaar prijzen verdubbeld tot verviervoudigd zijn, je geen geld kunt afhalen noch met kredietkaart kunt betalen en dan moet je noodgedwongen je eigen filosofie verengen van `we zien wel op het moment zelf` tot `grmbl, we moeten reserveren, rekenen en tellen`.

Soit, eenmaal de knop omgedraaid, kun je je volledig laten verrassen door de rijkdom van het land: de mensen zijn innemend en oprecht geïnteresseerd, de cultuur is fascinerend en de natuur wondermooi! Niet gehinderd door een nauwe connectie met de wereld die wij kennen, ontroert Myamar in zijn eenvoud maar worden we ook geraakt door de schrijnende geschiedenis en de huidige politieke malaise. Het verhaal laat zich niet eenvoudig lezen, de verhouding tussen de verschillende etnische groeperingen en het algemeen militair regime maakt het voor ons, buitenstaanders, nogal complex. We krijgen meermaals het gevoel dat slechts een fractie van wat er gebeurt in het land, geweten is. We ontmoeten verschillende mensen die van de gelegenheid gebruik maken om hun realiteit aan een buitenlander kenbaar te maken. Angst voor repercussies zorgt nog steeds voor stilzwijgen bij de meerderheid van de bevolking. Ook al is het aantal toeristen het afgelopen jaar zo goed als verdubbelt, op plaatsen waar nauwelijks toeristen passeren, zien we kinderen aan het werk bij de aanleg van straten, stenen zeulend in een damp van gloeidend hete pek, waarbij de geur ons instinctief alarmeert: dit kan niet gezond zijn! Ondanks het regime zien we vreemd genoeg zelden militairen in het straatbeeld, we horen van deportaties en zien ook zelf vrachtwagens, volgestouwd met mannen, vrouwen en kinderen. We kunnen het niet zomaar een plaats geven en zitten herhaaldelijk met het wrange gevoel dat schijn bedriegt. Op de vooravond van de verkiezingen waar nationale hoop leeft dat Aung San Suu Kyi, the Lady, zal zorgen voor een langverwachte omwenteling, hoor je ook de wens van de verschillende etnische groeperingen, zoals de Rakhaing, voor gelijkheid, eerder dan voor democratie. Bepaalde regio`s in Myanmar zijn afgesloten voor toeristen en in Mrauk U laten we ons gidsen naar kleine chin-dorpjes, in Hsipaw doen we een trekking met een dorpsleider van de Palaung, naar afgelegen Shan-dorpjes in de bergen.  We horen hoe Chinezen ook hier aan de haal gaan met grondstoffen en zelfs vrouwen(!) omdat de Chinezen, in de naweeën van de eenouder-politiek en in de groeiende vergrijzing een nijpend tekort aan vrouwen en vooral kinderen, ervaren. (Shan-vrouwen worden naar China gelokt, gaan er illegaal inwonen bij een man, kweken kindjes en wanneer de bloedjes een bepaalde leeftijd hebben, worden de vrouwen door hun man gedumpt, worden hen de kinderen ontnomen en kunnen ze nergens meer terecht)

We zouden nog even kunnen doorgaan over de problemen in het land, over hoe gefrustreerd we ons hebben gevoeld omdat je nu eenmaal niet echt weet hoe je als buitenstaander hier eventueel een hulp kunt zijn maar toch willen we vooral stilstaan bij de zalige tijd die we in Myanmar hebben beleefd en de leute die we heben gemaakt! Het is heel geestig om te zien hoe we op sommige plaatsen als een attractie worden gezien (Tja wat wil je: een grote blonde en een komieken met een knotje!) De mensen zijn nieuwsgierig en over het algemeen ingetogen maar ze vinden het hilarisch als je struikelt of als je rugzak uit het bagagerek tuimelt: pure billenkletshumor! Heel aanstekelijk!

Myanmar in`t kort:

• We hadden er ons op voorzien dat onze dollarbiljetten in goeie staat moesten zijn maar soms gaat het er toch wel zwaar over: de illusie van een scheurtje is al voldoende om het biljet te weigeren! Iedereen eist kraaknette, ongeplooide, blanke biljetten en we zeulen dan ook altijd een zelfgemaakte, waterdichte, van bubbelplastic en houten plankjes voorziene portefeuille mee om dollars te transporteren. ’t Is eens iets anders dan je klutters losjes in je broekzak steken!

• Na een fantastische trekking van Hsipaw naar Pankam, een Palaung dorpje in de bergen, besluiten we met de trein terug te keren naar Mandalay. Deze route wordt als één van de mooiste treinritten ter wereld beschouwd. Niet alleen geniet je van schitterende vergezichten, je boemelt ook op 100meter hoogte de Goteik-viaduct over. Door de oneffen sporen gaat het beestje niet sneller dan 25 km/uur en word je niet matig door elkaar geschud (denk aan de “Tagada op de meifoor” en doe er dan nog maar een ferm pakje bovenop!). We hebben zo`n 13uur voor de boeg en klotsen gezellig door een prachtig landschap. Monniken paffen hun sigaretten door de open raampjes en de treinchef zal ons de volledige rit verblijden met de gebruikelijke soundtrack van Myanmars tophits. Jan ontpopt zich tot een heuse charmezanger en het lukt ons bijna om S.O.S. van Abba in het Birmaans mee te kwelen. In al het kabaal en tussen het schuddebuiken door, merkt Jan op een gegeven moment op dat er iets vreems aan de hand is. Hij werpt een blik uit de open deur en de wagon vlak naast ons blijkt ontspoord terwijl de trein verder rijdt... met de adrenaline in het lijf stellen we ons in het open deurgat op, klaar om uit de trein te springen, mocht die kantelen... Na enkele spannende minuten kan de trein stoppen en wordt de situatie door de "spoorwegpolitie" geïnspecteerd: gelukkig zijn er geen gewonden! De mannen rollen hun longyi op en de hydraulische krikken wordt boven gehaald, alles met een en flair dat doet vermoeden dat ze dit nog wel meer hebben gedaan! Het ding moet terug in de sporen worden gezet maar het blijkt een werk van lange adem, met 8uur vertraging komen we in het holst van de nacht in Mandalay aan...

• In de steden is de riolering meestal te vinden vlak onder de onregelmatige betonnen tegels die voor voetpaden doorgaan. Aangezien straten nauwelijks onderhouden worden, liggen die “voetpaden” er meestal nogal erbarmelijk bij waarbij hele stukken beton, soms groter dan 2m², verdwenen zijn.  Uiteraard liggen die gaten er lekker onopvallend bij. Tegen alle verwachtingen in, sukkelt Nathalie er NIET in maar we ontmoeten wel een Fransman die er net niet volledig in werd meegesleurd, z`n beide benen gevlad en z`n armen schorteblauw.

• Auto`s rijden rechts op de baan maar de chauffeur zit vreemd genoeg ook... rechts

• Het eten van Myanmar zwemt meestal in de palmolie (intestinaal slierpleizer!), is haast altijd vergezeld van gratis groene thee en een soepje op basis van gefermenteerde thee- of mosterdblaadjes.. Op een van onze bezoekjes aan de markt, belanden we op een stuk waar door enkele honderden boeren alleen ajuin wordt verkocht, een meervoud aan kilo`s ajuin ligt er uitgestald. Later komen we te weten dat  Myanmar het land is dat het meest ter wereld ajuin in z`n keuken verwerkt, goe noene! (Beat this, Aalst!)

• In Mrauk U zijn we getuige van een woningbrand. De chaos is ongelofelijk en ook al kunnen branden hier echt niet zeldzaam zijn (er wordt binnenshuis op `kampvuurtjes` gekookt, in een huisje van bamboe, jawel!), we hebben niet de indruk dat men echt weet wat er bij een brand moet gebeuren. Jan kan er niet op staan kijken en helpt mee, hij sluit de waterslang aan op de pomp, maakt de weg vrij,..

• Als Jan gaat joggen, beginnen sommige dorpelingen in paniek te lopen